អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រ៖ ស្ទឹងស្លាគូ ទីប្រយុទ្ធដ៏ស្វិតស្វាញរវាងក្រឡាហោមគង់ និងបារាំង

អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រ៖ ស្ទឹងស្លាគូ ទីប្រយុទ្ធដ៏ស្វិតស្វាញរវាងក្រឡាហោមគង់ និងបារាំង

ស្ពានស្លាគូ

ស្ទឹង​ស្លាគូ គឺ​ជា​ផ្លូវ​ទឹក​មួយ​យ៉ាង​សំខាន់​សម្រាប់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ប្រើប្រាស់​ដោយ​ទឹក​នេះ​មាន​ប្រភព​ទឹក​ហូរ​មក​ពី​ស្ទឹង​ព្រែក​ត្នោត ខេត្ត​កំពង់ស្ពឺ។ ស្ទឹង​ស្លាគូ​មាន​ទទឹង​ប្រមាណ​ជាង​៣០​ម៉ែត្រ និង​ជម្រៅ​ជាង​៣​ម៉ែត្រ។ ស្ទឹង​នេះ​ស្ថិត​ក្នុង​ស្រុក​ត្រាំកក់ ខេត្ត​តាកែវ ហើយ​បច្ចុប្បន្ន មាន​ស្ពាន​ថ្មី​មួយ​សម្រាប់​សម្គាល់​ដែល​គេ​ឱ្យ​ឈ្មោះ​ថា​ស្ពាន​ស្លាគូ ជំនួស​ឱ្យ​ស្ពាន​ចាស់​ដែល​បាក់​ទ្រុឌ​ទ្រោម។ នេះ​បើ​តាម​ឯកសារ​ស្រាវជ្រាវ​របស់​លោក​បណ្ឌិត​សភាចារ្យ ស៊ន សំណាង ប្រធាន​គណៈ​គ្រប់គ្រង​វិទ្យាស្ថាន​អ៊ីនធឺរេដ (Intered Institute)។

បណ្ឌិត​រូប​នេះ​បន្ត​ថា ក្រៅ​អំពី​ទីតាំង​ភូមិសាស្រ្ត កាល​ពី​ជាង​មួយ​រយ​ឆ្នាំ​(១៣២​ឆ្នាំ)មុន ស្ទឹង​ស្លាគូ​ក៏​ជា​រមណីដ្ឋាន​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​នៃ​ការ​តស៊ូ​រវាង​ខ្មែរ​ជំនាន់​មុន កាល​ពី​សម័យ​អាណា​និគម​និយម​បារាំង​ផង​ដែរ។

បណ្ឌិត​សភាចារ្យ ស៊ន សំណាង លើកឡើង៖ «ពិស្ណុ​លោក គឺ​ជា​ចៅហ្វាយ​ស្រុក​ត្រាំង (ពី​មុន​ខេត្ត) កន្លែង​យើង​ឈរ​ជើង គឺ​កំពុង​នៅ​ក្នុង​ស្រុក​ត្រាំង (ត្រាំង​កក់) ។ ចឹង​ក៏​បាន​ប្រមូល​កម្លាំង​គ្នា ជាមួយ​ហ្នឹង​ចៅហ្វាយ​ខេត្ត​ត្រាំង​នេះ បាន​រៀប​ចំ​កម្លាំង​ប្រឆាំង​ជាមួយ​បារាំង​ដែរ…​គឺ​រៀបចំ​កម្លាំង ដើម្បី​រួម​ជាមួយ​ក្រឡា​ហោម​គង់។ ចឹង​បាន​មក​បោះ​ទីតាំង​នៅ​កន្លែង​នេះ នៅ​មាត់​ស្ទឹង​ស្លាគូ ច្រាំង​ខាង​ត្បួង»

ឈរ​រៀបរាប់​នៅ​ខាងក្រោម​ស្ពាន​ស្លាគូ​ដែល​បាន​សាងសង់​ថ្មី បណ្ឌិត ស៊ន សំណាង បញ្ជាក់​ថា ក្នុង​សម័យ​ក្រោម​អាណានិគម​និយម​បារាំង ការ​បះបោរ​ប្រឆាំង​នឹង​បារាំង​បាន​ផ្ទុះ​ឡើង​ចន្លោះ​ពី​ឆ្នាំ​១៨៨៥ ដល់​១៨៨៦។ ក្នុង​ពេល​នោះ ពួក​បារាំង​បាន​ដេញ​បង្រ្កាប​ក្រុម​អ្នក​តស៊ូ​ខ្មែរ​ដែល​មាន​មេ​ដឹកនាំ​ឈ្មោះ ប្រាក់ និង​ព្រះ​ចៅ​អធិការ​ឈ្មោះ គង់ នៃ​វត្ត​កោះ​ក្របី ហើយ​ព្រះ​អង្គ​ក្លាយ​ជា​មេ​ដឹកនាំ​ចលនា​បះបោរ​នៅ​ខាង​ត្បូង​ភ្នំពេញ។

បណ្ឌិត ស៊ន សំណាង បន្ថែម​យ៉ាង​ដូច្នេះ៖ «ហើយ​បារាំង​ដឹង​ពី​ដំណឹង​នៃ​ចលនា​នៃ​ការ​តស៊ូ​ប្រឆាំង​ហ្នឹង​ខ្លាំង​ទៅៗ។ បារាំង​បាន​លើក​ទ័ព​ពី​ភ្នំពេញ​មក មក​តតាំង​គ្នា​នៅ​ខាង​ជើង​មាត់​ស្ទឹង​ស្លាគូ។ នៅ​ឈរ​ម្ខាង​ម្នាក់ គឺ​ទ័ព​ក្រឡា​ហោម​គង់​នៅ​កន្លែង​យើង​ឈរ​នេះ (ខាង​ត្បូង) ហើយ​ក៏​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​ជាង​២​ម៉ោង​ជាមួយ​ទ័ព​បារាំង»

លោក​បណ្ឌិតសភាចារ្យ ស៊ន សំណាង ប្រធានគណៈគ្រប់គ្រងវិទ្យាស្ថាន អ៊ិនធឺរេដ
លោក​បណ្ឌិតសភាចារ្យ ស៊ន សំណាង ប្រធានគណៈគ្រប់គ្រងវិទ្យាស្ថាន អ៊ិនធឺរេដ

រយៈពេល​ជាង​២​ម៉ោង​នៃ​ការ​ច្បាំង​គ្នា​រវាង​ទ័ព​ខ្មែរ​ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ​ឧកញ៉ា​ក្រឡា​ហោម​គង់​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​បារាំង​ចុះ​ចាញ់​និង​ដក​ទ័ព​ត្រឡប់​ទៅ​ភ្នំពេញ​វិញ។ ចំណែក​ទ័ព​បារាំង​ដែល​នៅ​សេសសល់​ត្រូវ​បាន​កាត់​ក្បាល​ដោត​នៅ​ក្បែរ​មាត់​ស្ទឹង​ស្លាគូ​នេះ។ នេះ​បើ​តាម​ការ​រៀបរាប់​បន្ថែម​ដោយ​បណ្ឌិត​សភាចារ្យ​ដែល​ជា​បញ្ញាវ័ន្ត​ស្រាវជ្រាវ​រូប​នេះ។

ខណៈ​ឈរ​ត្រង់​ត្រាប់​ស្តាប់​យ៉ាង​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​អំពី​ប្រវត្តិ​នៃ​ស្ទឹង​ស្លាគូ កញ្ញា រិទ្ធី គុល្លីកា គរុសិស្ស​ភាសា​បារាំង និង​គណិតវិទ្យា​នៃ​វិទ្យាស្ថាន​ជាតិ​អប់រំ​ដែល​បាន​ចូលរួម​ក្នុង​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​នេះ បាន​លើក​ឡើង​ថា ខ្លួន​ពិត​ជា​មាន​មោទនភាព​ដែល​បាន​ដឹង​ពី​ប្រវត្តិ​ដ៏​អស្ចារ្យ​នៃ​តំបន់​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នេះ។ គរុសិស្ស​រូប​នេះ បាន​លើក​ឡើង​បន្ត​ថា ក្នុង​នាម​ជា​កូន​ខ្មែរ​ជំនាន់​ក្រោយ​គួរ​តែ​ស្វែង​យល់​ពី​តំបន់​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​របស់​ខ្លួន​ជៀសវាង​ការ​បាត់បង់​ទៅ​ថ្ងៃ​អនាគត។

កញ្ញា​និយាយ៖ «ក្នុង​នាម​យើង​ជា​កូន​ខ្មែរ ប្រសិន​ជា​យើង​អត់​ដឹង តើ​នរណា​ជួយ​ចូលរួម​ដឹង​ជាមួយ​យើង? យើង​ត្រូវ​ចូលរួម​ថែរក្សា​អ្វី​ដែល​មាន​ពី​មុន​មក ដែល​គេ​បាន​បន្សល់​ទុក​ឱ្យ​យើង​ហើយ។ ប្រសិន​ជា​យើង​នាំ​គ្នា​ម្នាក់​បំភ្លេច ពីរ​នាក់​បំភ្លេច អ្វី​ជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​របស់​យើង វា​ហ្នឹង​បាត់បង់​នៅ​ថ្ងៃ​ណា​មួយ»។

បើ​ទោះ​ជា​ប្រវត្តិ​នៃ​ស្ទឹង​ស្លាគូ​មាន​ភាព​អស្ចារ្យ​យ៉ាង​នេះ​ក្តី ពលរដ្ឋ​មួយ​ចំនួន ជា​ពិសេស​អ្នក​រស់នៅ​ជិត​តំបន់​នោះ ហាក់​មិន​បាន​ដឹង​ពី​ប្រវត្តិ​នៃ​ទឹក​ដី​ស្ទឹង​ស្លាគូ​នេះ​ទេ។

អ្នកចូលរួមដំណើរទស្សនកិច្ចថតរូបអនុស្សាវរីយ៍ជាមួយគ្នា
អ្នកចូលរួមដំណើរទស្សនកិច្ចថតរូបអនុស្សាវរីយ៍ជាមួយគ្នា

អតីត​សិស្ស​វិទ្យាល័យ​សុខអាន​១​ឧសភា ដែល​មាន​ទីតាំង​ជិត​ស្ទឹង​ស្លាគូ​នោះ កញ្ញា ទុយ ស្រីមុំ បាន​លើក​ឡើង​ថា កន្លង​ទៅ ខ្លួន​បាន​ស្គាល់​ស្ទឹង​ស្លាគូ​នេះ និង​តែង​រត់​លេង​នៅ​តំបន់​នេះ។ ដោយ​ឡែក ចំពោះ​កញ្ញា​មិន​ដែល​ដឹង​សោះ​ថា តំបន់​នេះ​មាន​ប្រវត្តិ​អស្ចារ្យ​យ៉ាង​នោះ​ទេ។

កញ្ញា ទុយ ស្រីមុំ លើក​ឡើង​យ៉ាង​ដូច្នេះ៖ «រៀន​នៅ​សាលា​សុខអាន​ឧសភា ដែល​នៅ​ជិត​ស្ពាន​ស្លាគូ​ហ្នឹង​ដែរ។ ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​មិន​ដែល​បាន​ដឹង (ប្រវត្តិ) ដោយ​សារ​តែ​ការ​មិន​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ចង់​ដឹង​ចង់​ឭ​ហើយ​មួយ​ទៀត ដោយសារ​តែ​អត់​មាន​ដែល​នរណា​បង្ហើប​ប្រាប់ ឬ​នាំ​និយាយ​ពី​ប្រវត្តិ​ស្ពាន​ហ្នឹង​ចឹង»

លោក​បណ្ឌិត​សភាចារ្យ ស៊ន សំណាង រំពឹង​ថា ការ​ស្រាវជ្រាវ និង​បង្ហាញ​ពី​ទីតាំង​ស្ទឹង​ស្លាគូ​នេះ​នឹង​អាច​ជា​ចំនែក​មួយ​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​ពី​ប្រវត្តិ​នៃ​វីរភាព​នៃ​អ្នក​ស្នេហា​ជាតិ​ខ្មែរ ក៏​ដូចជា​ការ​ក្រើន​រំលឹក​អំពី​ទីតាំង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ដែល​គួរ​តែ​យុវជន​ជំនាន់​ក្រោយ​ចាំបាច់​រួម​គ្នា​ចងចាំ​និង​ស្គាល់៕

ចែករំលែកតាម៖