បេសកកម្មចងក្រងប្រវត្តិទីតាំងភូមិសាស្ត្រនៅកម្ពុជា

បេសកកម្មចងក្រងប្រវត្តិទីតាំងភូមិសាស្ត្រនៅកម្ពុជា

“ដំណើរ​ស្វែងរក​ការ​ពិត” គឺ​ជា​បេសកកម្ម​មួយ​ដែល​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដើម្បី​ចងក្រង​ប្រវត្តិ​ទីតាំង​ភូមិសាស្ត្រ​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស​កម្ពុជា។ បេសកកម្ម​នេះ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​បណ្ឌិត​សភាចារ្យ ស៊ន សំណាង ប្រធាន​គណៈ​គ្រប់គ្រង​វិទ្យាស្ថាន អ៊ិនធឺរេដ។

ដំណាក់កាល​ទី​មួយ​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា “គម្រោង​សង្គ្រោះ​ឯកសារ​ជាតិ​ដែល​ចាស់​ទ្រុឌទ្រោម” បាន​ដំណើរការ​ទៅ​ដោយ​ជោគជ័យ​កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០១៧ និង​បាន​ធ្វើការ​ផ្ទៀងផ្ទាត់​ឯកសារ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ជាមួយ​នឹង​ទីតាំង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​សំខាន់​មួយ​ចំនួន​នៅ​ទូទាំង​រាជធានី​ខេត្ត​ទាំង​២៥​ទូទាំង​ប្រទេស។

លោក​បណ្ឌិត​សភាចារ្យ ស៊ន សំណាង មាន​ប្រសាសន៍​ថា៖ «ដោយ​មាន​ការ​គាំទ្រ​ពី​រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា ខ្ញុំ​បាន​ទៅ​ជួយ​សង្គ្រោះ​ឯកសារ​ជាតិ​ដែល​ចាស់​ទ្រុឌទ្រោម ខ្លះ​ពុកផុយ​ហើយ​ហ្នឹង ព្រោះ​ឯកសារ​ខ្លះ​មាន​អាយុកាល​តាំង​ពី​ចុង​សតវត្ស​ទី​១៩ គឺ​ជាង​១០០​ឆ្នាំ​ហើយ។ ភាគ​ច្រើន​ជា​ភាសា​បារាំង មួយ​ចំនួន​ជា​ភាសា​ខ្មែរ។ យើង​បាន​រក​ឃើញ​ឯកសារ​នោះ បាន​ជួយ​សង្គ្រោះ បាន scan (ថត​ចម្លង) ទុក​ដាក់​បាន​ច្រើន​ហើយ លែង​ប្រឈម​នឹង​ការ​ពុកផុយ​ហើយ យើង​ចាប់​ផ្តើម​ចុះ​ទៅ​ផ្ទៀងផ្ទាត់ ទីតាំង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ដោយ​ផ្អែក​លើ​ឯកសារ​ហ្នឹង មើល​ទីតាំង​ជាក់ស្តែង​ថា​មាន​ការ​ប្រែប្រួល​អត់»

លោក​បណ្ឌិត​សភាចារ្យ ស៊ន សំណាង មាន​ប្រសាសន៍​ថា មក​ដល់​ឆ្នាំ​២០១៨ ក្រុម​ការងារ​លោក​បន្ត​បេសកកម្ម​នេះ​ដោយ​ចុះ​ទៅ​ទីតាំង​ភូមិសាស្ត្រ​ផ្សេង​ទៀត​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស​ដែល​ឱ្យ​ឈ្មោះ​ថា “ដំណើរ​ស្វែងរក​ការ​ពិត”។

លោក​បណ្ឌិតសភាចារ្យ ស៊ន សំណាង ប្រធានគណៈគ្រប់គ្រងវិទ្យាស្ថាន អ៊ិនធឺរេដ
លោក​បណ្ឌិតសភាចារ្យ ស៊ន សំណាង ប្រធានគណៈគ្រប់គ្រងវិទ្យាស្ថាន អ៊ិនធឺរេដ

លោក​បណ្ឌិត​សភាចារ្យ​ឱ្យ​ដឹង​ថា ក្នុង​រយៈពេល​២០​ឆ្នាំ​គឺ​ចាប់​ឆ្នាំ​១៩០៤​ដល់​ឆ្នាំ​១៩២៤ បារាំង​បាន​ស្រាវជ្រាវ​និង​ចងក្រង​ឯកសារ​ទីតាំង​ភូមិសាស្ត្រ​ទាំង​មូល​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា។ ក៏​ប៉ុន្តែ​ជិត​១០០​ឆ្នាំ​មក​នេះ​នៅ​ពុំ​ទាន់​មាន​ការ​ចង​ក្រង​និង​ស្រាវជ្រាវ​ជា​ផ្លូវការ​ណា​មួយ​ម្តង​ទៀត​នោះ​ទេ។

លោក​បណ្ឌិត ស៊ន សំណាង បន្ថែម​ថា មូលហេតុ​នេះ​ហើយ​ដែល​នាំ​ឱ្យ​លោក​ចាប់​ផ្តើម​គម្រោង​ស្វែង​យល់​និង​សរសេរ​ពី​ប្រវត្តិ​ភូមិសាស្ត្រ​ខ្មែរ​នេះ បើ​ទោះ​ជា​លោក​បាន​ចូល​និវត្ត​ទៅ​ហើយ​ក្ដី។ លោក​បញ្ជាក់​ថា បេសកកម្ម​ក៏​មាន​គំនិត​ចង់​បណ្តុះ​គំនិត​អ្នក​បន្ត​វេន​និង​បន្សល់​ស្នាដៃ​ដល់​កូន​ខ្មែរ​ជំនាន់​ក្រោយ​ផង​ដែរ។

លោក​មាន​ប្រសាសន៍​ថា៖ «គេ​ឱ្យ​សម្រាក​ហើយ តែ​មិន​ទាន់​សម្រាក​កើត​ទេ ដោយសារ​នៅ​តែ​បន្ត​បណ្តុះ​បណ្តាល​អ្នក​បន្ត​វេន ប្អូន​និស្សិត​ថ្នាក់​បរិញ្ញាបត្រ ដល់​ថ្នាក់​បណ្ឌិត​ហ្នឹង ដើម្បី​ឱ្យ​ពួកគេ​មាន​សមត្ថភាព​ពិត​ប្រាកដ​ជាពិសេស​សមត្ថភាព​ក្នុង​ការ​ស្រាវជ្រាវ ក្នុង​ការ​សរសេរ ទុក​ជា​មរតក។ ពី​ព្រោះ​មាន​តែ​វិធី​ហ្នឹង​ទេ ដែល​អាច​នឹង​បង្កើត​ការ​យល់​ដឹង​អំពី​អតីតកាល​និង​អំពី​បច្ចុប្បន្ន​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា»។

លោក​ស្រី គង់ គឹមជី គឺ​ជា​និស្សិត​ផ្នែក​អក្សរសាស្ត្រ​និង​ជា​គ្រូ​បង្រៀន​នៅ​សាលា​បឋម​សិក្សា​សឡា។ លោកស្រី​បាន​ចូលរួម​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​ផ្ទៀងផ្ទាត់​ទីតាំង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​កាល​ពី​ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០១៨ ក្រោម​ការ​ដឹកនាំ​ដោយ​លោក​បណ្ឌិត​សភាចារ្យ ស៊ន សំណាង។

លោកស្រី​លើក​ឡើង​ថា ដំណើរ​បេសកម្ម​នេះ​គឺ​បាន​ជួយ​ពង្រឹង​សមត្ថភាព​ខ្លួន​យ៉ាង​ច្រើន ហើយ​លោកស្រី​នឹង​ចែក​រំលែក​ចំណេះដឹង​ទាំង​នេះ​ដល់​សិស្សានុសិស្ស​របស់​លោកស្រី​ផង​ដែរ។

លោកស្រី​មាន​ប្រសាសន៍​ថា៖ «ជា​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ហ្នឹង ឱ្យ​ក្មេង​ជំនាន់​ក្រោយ​ដឹង​ថា ទីហ្នឹង​មាន​ដើម​ចឹង​ពិត​មែន ហើយ​វា​មាន​ឈ្មោះ​ចឹង​ពិត​មែន កុំ​ឱ្យ​ដាច់​និរន្តរភាព​យើង។ ដូចជា​ព្រឹក​ម៉ិញ​យើង​មក សាកល​វិទ្យាល័យ​តាកែវ កំពត​យើង​ហ្នឹង ឃើញ​ថា វា​បាត់​នូវ​អគារ បាត់​អី​អ៊ីចឹង… ដែល​មិន​អាច​ឱ្យ​ពួក​យើង មើល​ឃើញ​ដល់​ជំនាន់​ពួក​យើង»

ការថតរូបជាអនុស្សាវរីយ៍នៃដំណើរទស្សនកិច្ចផ្ទៀងផ្ទាត់ទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រ
ការថតរូបជាអនុស្សាវរីយ៍នៃដំណើរទស្សនកិច្ចផ្ទៀងផ្ទាត់ទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រ

លោក ទ្រី ប៊ុនអ៊ី និស្សិត​ថ្នាក់​បណ្ឌិត​ផ្នែក​ប្រវត្តិវិទ្យា​នៃ​វិទ្យាស្ថាន​អ៊ីនធឺរេដ លើក​ឡើង​ថា បេសកកម្ម​នេះ​ជួយ​លោក​ឱ្យ​លោក​ចងចាំ​កាន់​តែ​ច្បាស់​នូវ​អ្វី​ដែល​លោក​បាន​រៀន​ក្នុង​ថ្នាក់។

លោក​មាន​ប្រសាសន៍​ថា៖ «មក​មើល​ទីតាំង​ផ្ទាល់ អនុវត្ត​ផ្ទាល់​នេះ វា​កាន់​តែ​បញ្ជាក់​ថែម​ទៀត នូវ​អ្វី​ដែល​យើង​បាន​រៀន​នៅ​សាលា​នោះ ដើម្បី​ឱ្យ​យើង​កាន់​តែ​ភ្លឺ​ច្បាស់​ថែម​ទៀត។ នេះ​ជា​អ្វី​ដែល​ខ្ញុំ​បាន​អនុវត្ត​ផ្ទាល់ បាន​ផ្ទៀងផ្ទាត់​ទ្រឹស្តី​ជាមួយ​ទីតាំង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ វា​ស៊ី​គ្នា ធ្វើ​ឱ្យ​ខ្ញុំ​ត្រឡប់​ទៅ​វិញ​ពិនិត្យ​មើល​សារ​ឡើង​វិញ យើង​កាន់​តែ​យល់​ច្បាស់​ថែម​ទៀត។ ពេល​ដែល​យើង​រៀន​ទ្រឹស្តី​នៅ​សាលា គឺ​យើង​អត់​ទាន់​ដឹង​ច្បាស់​ទេ ហាក់​ដូច​ជា​ការ​ស្រមើ​ស្រមៃ អ៊ីចឹង​ការ​ចង់ចាំ​របស់​យើង​ក៏​មិន​សូវ​មាន​ប៉ុន្មាន​ដែរ»។

លោក​បណ្ឌិត​សភាចារ្យ ស៊ន សំណាង ឱ្យ​ដឹង​ថា តាម​រយៈការ​ចុះ​សិក្សា​ផ្ទាល់​ពី​ប្រវត្តិ​ទីតាំង​ភូមិសាស្ត្រ​នានា​ក្នុង​កន្លង​មក លោក​សង្កេត​ឃើញ​ទីតាំង​ភូមិសាស្ត្រ​មួយ​ចំនួន​បាន​កែប្រែ​ឈ្មោះ ហើយ​ក៏​មាន​កន្លែង​មួយ​ចំនួន​ទៀត​បាន​បាត់​រូបរាង​ជា​ដើម។ លោក​ស្នើ​ចង់​ឱ្យ​មាន​ការ​ប្រែ​និង​កំណត់​ទីតាំង​ទាំង​ឡាយ​ដែល​ខុស ឱ្យ​មក​ជា​ត្រូវ​តាម​ឯកសារ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​វិញ ដើម្បី​ចៀសវាង​ការ​បាត់បង់​អត្តសញ្ញាណ​ដើម៕

ចែករំលែកតាម៖